فیبرو اسکن کبد چیست؟ چه کسانی به آن نیاز دارند؟

فیبرواسکن کبد چیست؟

فیبرواسکن (FibroScan) یک روش پیشرفته، سریع و بدون درد برای بررسی وضعیت کبد است که بدون نیاز به نمونه‌برداری (بیوپسی) می‌تواند میزان فیبروز (سفتی کبد) و همچنین چربی کبد را اندازه‌گیری کند.
امروزه فیبرواسکن به یکی از مهم‌ترین روش‌های ارزیابی بیماران مبتلا به کبد چرب، هپاتیت مزمن و سایر بیماری‌های کبدی تبدیل شده است.

فیبرواسکن چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند؟

فیبرواسکن دو شاخص مهم را بررسی می‌کند:
۱. میزان سفتی کبد (Liver Stiffness)
این شاخص نشان می‌دهد که آیا در کبد فیبروز یا سیروز ایجاد شده است یا خیر.
هرچه سفتی کبد بیشتر باشد، احتمال آسیب مزمن کبدی بیشتر است.
۲. میزان چربی کبد
میزان تجمع چربی در سلول‌های کبد نشان داده می‌شود که در تشخیص و پیگیری کبد چرب اهمیت زیادی دارد.

چه کسانی به فیبرواسکن نیاز دارند؟

پزشک ممکن است در شرایط زیر انجام فیبرواسکن را توصیه کند:
کبد چرب
اضافه وزن یا چاقی
دیابت
افزایش آنزیم‌های کبدی
هپاتیت B
هپاتیت C
مصرف طولانی‌مدت الکل
پیگیری بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن کبد

آیا فیبرواسکن جایگزین نمونه‌برداری کبد است؟

در بسیاری از بیماران بله.
در گذشته برای بررسی میزان فیبروز، نمونه‌برداری از کبد انجام می‌شد که روشی تهاجمی بود.
امروزه در بسیاری از موارد، فیبرواسکن می‌تواند بدون درد، بدون بستری و در مدت چند دقیقه اطلاعات بسیار ارزشمندی در اختیار پزشک قرار دهد.
البته در برخی شرایط خاص، پزشک ممکن است همچنان نمونه‌برداری کبد را ضروری بداند.

انجام فیبرواسکن چگونه است؟

فیبرواسکن شباهت زیادی به سونوگرافی دارد.
بیمار روی تخت دراز می‌کشد و پروب دستگاه روی پوست قسمت راست شکم قرار می‌گیرد.
دستگاه با ارسال امواج مکانیکی بسیار خفیف، میزان سفتی کبد را اندازه‌گیری می‌کند.
کل بررسی معمولاً کمتر از ۱۰ دقیقه طول می‌کشد.

آیا فیبرواسکن درد دارد؟

خیر.
فیبرواسکن کاملاً بدون درد است.
هیچ سوزن یا تزریقی انجام نمی‌شود و بیمار بلافاصله پس از پایان بررسی می‌تواند فعالیت‌های روزمره خود را از سر بگیرد.

آیا برای انجام فیبرواسکن باید ناشتا بود؟

بله.
برای افزایش دقت اندازه‌گیری، بهتر است بیمار حداقل سه تا چهار ساعت ناشتا باشد.
همکاران پذیرش هنگام تعیین وقت، آمادگی‌های لازم را به شما اطلاع خواهند داد.

آیا فیبرواسکن برای همه افراد قابل انجام است؟

در بیشتر افراد بله.
با این حال در برخی شرایط ممکن است انجام یا تفسیر آن با محدودیت همراه باشد؛ مانند:
وجود مقدار زیاد مایع در شکم (آسیت)
برخی موارد چاقی شدید
بارداری (بسته به نظر پزشک)
در این موارد پزشک درباره مناسب‌ترین روش بررسی تصمیم خواهد گرفت.

آیا فیبرواسکن شدت کبد چرب را مشخص می‌کند؟

بله.
فیبرواسکن علاوه بر بررسی فیبروز، می‌تواند میزان تجمع چربی در کبد را نیز اندازه‌گیری کند و به پزشک در تشخیص و پیگیری درمان کمک نماید.

آیا نتیجه فیبرواسکن همان روز آماده می‌شود؟

بله.
در مرکز تصویربرداری دکتر مهرنوش حدادی و دکتر دامون غضنفری، گزارش فیبرواسکن بلافاصله پس از انجام بررسی آماده شده و به بیمار تحویل داده می‌شود.

مزایای فیبرواسکن

بدون درد
بدون تزریق
بدون اشعه
بدون نیاز به بستری
انجام در کمتر از ۱۰ دقیقه
امکان اندازه‌گیری هم‌زمان چربی و فیبروز کبد
مناسب برای پیگیری روند درمان

جمع‌بندی

فیبرواسکن یکی از دقیق‌ترین روش‌های غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت کبد است و در بسیاری از بیماران مبتلا به کبد چرب یا بیماری‌های مزمن کبدی، می‌تواند نیاز به نمونه‌برداری را کاهش دهد.
اگر پزشک انجام فیبرواسکن را برای شما توصیه کرده است، این بررسی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره میزان آسیب کبد و روند درمان در اختیار پزشک قرار دهد.

سؤالات متداول

آیا فیبرواسکن درد دارد؟

خیر. این بررسی کاملاً بدون درد انجام می‌شود و تنها چند دقیقه زمان می‌برد.

آیا فیبرواسکن از سونوگرافی بهتر است؟

این دو روش کاربردهای متفاوتی دارند. سونوگرافی شکم و لگن برای بررسی ساختمان کبد و سایر اندام‌های شکم استفاده می‌شود، در حالی که فیبرواسکن میزان چربی و سفتی کبد را به‌صورت کمی اندازه‌گیری می‌کند و در بسیاری از موارد مکمل سونوگرافی است.

آیا برای انجام فیبرواسکن باید ناشتا باشم؟

بله. معمولاً سه تا چهار ساعت ناشتا بودن توصیه می‌شود تا دقت اندازه‌گیری افزایش یابد.

آیا فیبرواسکن جایگزین نمونه‌برداری کبد است؟

در بسیاری از بیماران بله؛ اما در برخی شرایط خاص ممکن است پزشک همچنان نمونه‌برداری کبد را لازم بداند.

آیا فیبرواسکن برای تشخیص کبد چرب مناسب است؟

بله. فیبرواسکن علاوه بر بررسی فیبروز، میزان تجمع چربی در کبد را نیز اندازه‌گیری می‌کند و یکی از روش‌های ارزشمند در ارزیابی و پیگیری بیماران مبتلا به کبد چرب است.